الشيخ محمد الصادقي الطهراني

321

رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)

و چون برخى از طلاق‌ها بىحساب و بر اثر تصميم عجولانه است آيات و روايات بسى سفارش دارند كه شايستگان بايد كوشش كنند حتىالامكان طلاق انجام نگيرد ، و اگر هم انجام گرفت تا پايان زمان عده‌ى رجعيه اين زن طلاق‌يافته هم‌چون زن خانه بايد در همان خانه زناشويى تا آخرين لحظه‌ى عده‌اش بماند ، كه « لاتَدْرِى لَعَلَ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذلِكَ أمْراً » ( سوره‌ى طلاق ، آيه‌ى 1 ) « تو نمىدانى شايد خدا در اين ميان كارى ( جديد ) بين آنان انجام داد » كه موجب تجديد زندگى زناشويى و ادامه‌ى آن شود ، و روى همين اصل است كه زنى كه در طلاق رجعى است نه حق حجاب كردن از مرد را دارد و نه حق بيرون رفتن از خانه زناشويى را ، كه شبانه روز هم‌چون حالت پيشين بايستى در دسترس مرد باشد تا شايد مرد از كار خود پشيمان شده و به‌حالت زناشويى برگردد و عقد جديدى هم لازم نيست ، بلكه تنها كارى با زن انجام دهد كه گواه برگشت به‌زندگى است كه « بُعُؤلَتُهُنَّ أحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فى ذلكَ إنْ أرادوا إصْلاحاً » ( سوره‌ى بقره ، آيه‌ى 228 ) « شوهرانشان سزاوارترند به‌برگرداندنشان به‌حالت زناشويى اصلى - در عده‌ى رجعيه - اگر اراده‌ى اصلاح دارند » كه اين‌جا اراده‌ى اصلاح مانند اصل ازدواج شرط است . و تنها اراده‌ى بىشائبه‌ى اصلاح است كه اين حق را به‌مرد مىدهد ، كه اگر چنان اراده‌اى ندارد ، و چه بدتر كه اراده‌ى زيان‌رسانى دارد ، چنان رجوعى هم مشروع نيست ، و به‌حكم زنا است ، و مىبينيم كه تنها رجوعى بدون عقد در عده‌ى رجعيه زندگى را مىتواند شرعاً ادامه دهد كه با تصميم بر اراده‌ى شايسته‌ى زندگى و جبران خطاهاى گذشته باشد ، و نه بوالهوسى و يا اذيت‌كردن زن كه شايد از حقوق خود درگذرد ، و يا به‌اين زودى نتواند دست به‌زندگى جديدى زند . و بالاخره عقد و طلاق در بيشترين درصد هم‌آهنگى با يكديگر همانندند ، و اين‌جا هم كه رجوع در عده‌ى رجعيه مشروط به‌تصميم اصلاح است مىبينيم كه اصل ازدواج نيز بر همين مبناست ، كه اگر ازدواج با تصميم زندگى زناشويى برمبناى تفهيم و تَفهُّم و سازش و هماهنگى و حفظ حدود الهى نباشد چنان ازدواجى اصلًا مشروع نيست ، و بالاخره زن و مرد نبايد در اسارت يكديگر و مزاحم زندگى شايسته و بايسته‌ى